Miasto Jabłónkow Jeżeli jechać
do Republiki Czeskiej od wschodu, to pierwszym miastem, jaki napotkamy,
będzie Jabłónkow.
Jest to miasto historyczne z nowoczesnym budownictwem,z centralnym
terytorium miejskim i rozproszoną zabudowa na terenach podgórskich.
Posiada 7 000 mieszkańców.
W średniowieczu miasto należało do Księstwa Cieszyńskigo. Brak
dokumentów o początkach miasta. Pierwsza wzmianka o Jabłonkowie pochodzi
z roku 1435 (akt erekcyjny gminy Nawsie). Pierwotny gród jabłonkowski
znajdował się na terenie dzisiejsze gminy Gródek (około 4 km na północ).
Był on około 1447 roku splandrowany przez wojska węgierskie. W
następstwie tego Jabłonków zaczał się rozbudowywać na obecnym obszarze.
Była to miejscowość poddańcza do roku 1560, gdy książe cieszyński Wacław
podniósł ją do rangi miasta książęcego.
Położenie Jabłonkowa na szlaku handlowym zapewniło mu rozwój rzemiosła,
przede wszystkim sukiennictwa, płóciennictwa i garnacarstwa, które w
XVIII wieku były głównym źródłem środków do życia jego mieszkańców.
Odbywały się tu regularne targi. Z drugiej jednak strony częste wojny,
epidemie dżumy i cholery, przeprawy wojsk hamowały jego rozwój. Do XIX
wieku dominowała w mieście stylowa drewniana zabudowa, jednak częste pożary, szczególnie w roku 1890, sprawiły, że mieszczanie
jabłnkowscy zaczęli budować domy murowane z charakterystycznymi
parterowymi sklepieniami.
Domy te po dzień dzisiejszy tworzą centrum miasta - Plac Mariacki z
bocznymi uliczkami. W środku rynku znajduje się barokowa fontanna z
posągiem Matki Boskiej Niepokalanej(Immaculata) z roku 1655. Do fontanny
pierwotnie woda była dostarczana drewnianym wodociągiem. Najstarszy
murowany budynek, jaki się zachował, jest dom pod nr. 150 z XVI wieku.
Należał do księżnej Katarzyny Sydonii i dlatego do dziś jest nazywany "książęcym
domem". Cenny jest także ratusz miejski zbudowany w roku 1904 w
wiedeńskim stylu secesyjnym.
Do wybitnych obywateli Jabłonkowa należał lotnik pułkownik Antoni
Velebnovský, uczestnik walk o Anglię. Na jego rodzinnym domu na ulicy
nazwanej jego nazwiskiem, umieszczona jest tablica pamiątkowa.
Historyczny rozwój miasta charakteryzują także jego obiekty kościelne.
Pierwszy kościół drewniany był wybudowany około roku 1223, nowy, większy
w roku 1401. Został on zastąpiony kościołem murowanym w stylu
późnogotyckim w roku 1620. Pierwotną drewnianą wieżę przebudowano
dopiero w roku 1679. Wieża ma 47 m wysokości. W pobliżu kościoła pw.
Bożega Ciała znajduje się obiekt starego klasztoru, tkóry dziś
służy jako sala wystawowa i koncertowa. Nowy klasztor elżbietanek ze
szpitalem i kościołem św. Józefa pochodzi z roku 1932. Cmentarz
jabłonkowski jest czynny od roku 1800. W roku 1994 pierwotny dom
mieszczański przebudowano na klasztor franciszkanów.
Pierwotni mieszkańcy Jabłonkowa mieli się wywodzić od sarmackiego
plemienia Jazygów - stąd późniejsza nazwa mieszczan jabłonkowski
Jackowie, którzy do końca XIX wiekolicznych górali zwłastcza ubraniem,
przypominającym ubiór węgierskich huzarów. Ubiór ten malował Josef
Mánes, a zespoły jackowskie rozwijają starą tradycję. Początkiem
sierpnia w tutejszym Lasku Miejskim odbywa się tradycyjne
Swięto
Gorolski z udziałem zespołów folklorystycznych z bliskiej okolicy i z
zagranicy.
W latach 1933-35 w zachodniej części miasta zbudowano sanatorium
przeciwgruźlicze, które dziś służy do leczenia chorób płuc i dróg
odechowych. Służby także do pobytów rekonwalescencyjnych i
rehabilitacyjnych. Ten cenny objekt architektoniczny został
zbudowany w stylu konstruktywizmu według projektu architekta Miloša
Lamla. W skład areału sanatoryjnego wchodzi także ładny park o
powierzchni 37 ha - w jego centrum znajduje się rozległe arboretum, w
którym rośnie około 350 gatunków drzew pochodzących z Europy, Azji i
Ameryki. Park był założony w latach dwudziestych XX wieku. W parku są
również rzeźby Vincenta Makovskiego i Jana Tříski oraz kilka małych
stawów nadających uroku parkowi.
Miasto Jabłonków leży w dolinie Olzy i otoczone jest lesitymi
wierzchołkami Beskidów. Po stronie wschodniej jest to Beskid Sląski,
tworzący granicę z Polską, ciągnący się od Czantorii (994m) przez Wielki
Stożek (978m) i Baginiec. Masyw górski przecina głęboka dolina Olzy. Po
stronie południowej pasmo górskie ciągnie sie przez masyw Girowej (840m)
i opada do Przełęczy Jabłonkowskiej. Następnie przez Wielki Połom
(1067m) nawiązuje do Beskidu Sląsko-Morawskiego. Na zachód od Jabłonkowa
ciągnie się długa dolina rzeki Łomnej, która jest turystycznie bardzo
atrakcyjna. Tutaj znajduje się Narodowy Rezerwat Przyrodniczy - puszcza
Miąszy o powierzchni 172 ha, który jest zamknięty dla turystów.
Przez miasto biegnie międzynarodowa trasa E 75. Z Polską ma połaczenie
przez przejście graniczne w Bukowcu, ze Słowacją w Mostach koło
Jabłonkowa. Na linii kolejowej łączącej Bogumin z Żyliną pospieszne
pociągi zatrzymują się w pobliskim Nawsiu. Miasto ma kilka hoteli, gdzie
można wygodnie zamieszkać, a w pobliżu jest mnóstwo ośrodków wczasowych.
|